Dịch máy, đang được duyệt lại. Mọi góp ý sửa lỗi đều được hoan nghênh.
Cuộc đời Thánh Martinô · Chương VI
Cuộc chạm trán với Ma quỷ trên đường, trận đòn roi giữa công chúng và chất độc trên Đảo Gallinara
Khi ngài tiếp tục cuộc hành trình, sau khi đi qua Milan, Ma quỷ hiện ra với ngài trên đường dưới hình dạng một người đàn ông và hỏi ngài đi đâu. Khi Martinô đáp rằng mình đi đến nơi Chúa gọi, Ma quỷ cảnh cáo: “Dù ngươi đi đâu và định làm gì, Ma quỷ sẽ luôn cản đường ngươi!” Martinô lập tức đáp lại bằng câu Thánh vịnh: “Có Chúa ở cùng tôi, tôi chẳng sợ gì, hỏi người đời làm chi tôi được?” Và ngay tức khắc, kẻ thù biến mất trước mặt ngài.
Cuối cùng cũng về đến quê hương, ngài thực hiện được một phần điều mình hằng ao ước: ngài đưa được mẹ mình từ bỏ ngoại giáo và đón nhận đức tin, dù cha ngài vẫn khăng khăng không chịu đổi đời. Tuy nhiên, dọc đường, gương sáng của Martinô đã khiến nhiều người khác trở lại.
Thời ấy lạc giáo Ariô đã lan khắp Đế quốc và chiếm ưu thế nhất là ở vùng Illyricum. Gần như đơn độc, Martinô đã hết sức can đảm đương đầu với các giám mục địa phương bênh vực học thuyết ấy. Ngài phải trả giá đắt cho sự thẳng thắn đó: ngài bị bách hại gay gắt, bị đánh bằng roi giữa quảng trường và cuối cùng bị đuổi khỏi thành. Ngài bèn trở lại Ý, nhưng khi hay tin ở xứ Gallia Giáo hội cũng đang gặp nhiều khó khăn vì phe lạc giáo đã đẩy được Thánh Hilariô đi lưu đày, ngài quyết định lập một đan viện nhỏ ở Milan. Ngay ở đó ngài cũng không được yên: Auxentius, thủ lĩnh chính của phe Ariô trong thành, tung ra một cuộc bách hại dữ dội chống lại ngài, và sau khi bắt ngài chịu đủ mọi lời lăng mạ, ngược đãi, đã tống ngài ra khỏi Milan.
Nghĩ rằng chờ cho cơn bão qua đi thì khôn ngoan hơn, Martinô lui về một hòn đảo nhỏ tên là Gallinara, cùng với một linh mục rất nhân đức. Ở đó ngài sống một thời gian chỉ bằng rễ cây và rau dại. Một hôm, không hay biết, ngài ăn phải cây lê lư, một loài cây rất độc. Khi cảm thấy chất độc lan khắp cơ thể và nhận ra mình đang kề cửa tử, ngài bắt đầu dốc hết sức cầu nguyện: mối nguy qua đi và những cơn đau biến mất hoàn toàn. Chẳng bao lâu sau, ngài được tin hoàng đế, hối hận về quyết định trước kia, đã cho phép Thánh Hilariô trở về từ nơi lưu đày; Martinô lập tức lên đường đi Rôma với hy vọng gặp được thánh nhân trên đường về.
Để hiểu vì sao Martinô bị đánh đòn giữa quảng trường ở vùng Balkan (tỉnh Illyricum, bao gồm Pannonia và một phần Croatia và Serbia ngày nay) và bị trục xuất khỏi Milan, chúng ta phải nhìn vào cuộc tranh cãi tôn giáo lớn nhất của thế kỷ IV: thuyết Ariô.
Ariô, một linh mục ở Alexandria, dạy rằng Đức Giêsu Kitô không phải là Thiên Chúa hằng hữu, ngang hàng với Chúa Cha, mà là thụ tạo đầu tiên và hoàn hảo nhất do Thiên Chúa dựng nên. Mặc dù Công đồng Nixêa (năm 325) đã lên án ý tưởng ấy, hoàng đế Constantiô II lại đứng về phía các giám mục theo Ariô: ông đày các giám mục trung thành với Nixêa (như Thánh Hilariô thành Poitiers, bị đày sang vùng nay là Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 356) và trao những tòa giám mục quan trọng, như kinh đô đế quốc Milan, cho các giám mục theo Ariô như Auxentius.
Không còn chỗ dung thân trong các thành phố do phe Ariô kiểm soát, Martinô tìm nơi nương náu trên Đảo Gallinara (Isola Gallinara), một hòn đảo đá nhỏ ngoài khơi bờ biển Liguria (gần Albenga, miền bắc nước Ý). Ở đó ngài sống như một ẩn sĩ, ăn rễ cây dại — cho đến ngày ngài nhầm một loại rễ với cây lê lư, một loài cây độc có thể gây ngừng tim.