Dịch máy, đang được duyệt lại. Mọi góp ý sửa lỗi đều được hoan nghênh.
Cuộc đời Thánh Martinô · Chương XIII
Lời thách thức của cây thông thiêng: Bị trói dưới thân cây đang đổ
Một lần khác, tại một ngôi làng nơi ngài vừa phá hủy một ngôi đền ngoại giáo rất cổ, Martinô đang chuẩn bị cho đốn luôn một cây thông lớn mọc ngay bên cạnh đền. Nhưng lần này, thầy tế ngoại giáo trong vùng và toàn thể dân làng kéo ra ngăn cản ngài. Dù khó tin, chính những con người ấy, những người do ý Thiên Chúa đã đứng yên nhìn ngôi đền đá bị kéo sập, lại nhất định không cho ai đụng đến cái cây.
Martinô kiên nhẫn cố giải thích cho họ rằng một thân gỗ chẳng có gì là thần thiêng: tốt hơn họ hãy thờ phượng Thiên Chúa thật mà ngài phụng sự, vì cây ấy phải bị hạ xuống do đã được dâng hiến cho một thần giả. Cho đến khi một người trong đám dân làng, bạo gan hơn những người khác, lên tiếng thách thức: “Nếu ông tin tưởng đến thế vào vị Thiên Chúa mà ông nói là mình phụng sự, thì ta hãy giao kèo thế này: chính chúng tôi sẽ đốn cây, còn ông thì đứng bên dưới mà đỡ lấy khi nó đổ! Nếu Chúa của ông thật sự ở cùng ông, ông sẽ thoát chết!”
Không hề chớp mắt và đầy tin tưởng vào Thiên Chúa, Martinô chấp nhận giao kèo. Nghe vậy, tất cả dân ngoại lập tức đồng ý: với họ, mất cây thiêng cũng rất đáng, nếu đổi lại, khi đổ xuống nó đè chết con người đang đi khắp nơi phá các đền thờ của họ.
Vì cây thông vốn đã mọc nghiêng hẳn về một bên, không ai mảy may nghi ngờ về chỗ chính xác nó sẽ đổ xuống. Dân làng bèn trói Martinô lại và đặt ngài đúng vào điểm họ chọn, ngay dưới hướng nghiêng của thân cây. Rồi họ cầm rìu lên và tự tay bắt đầu đốn cây thông, đầy hăng hái và hả hê. Chung quanh, cả một biển người tụ lại đứng xem từ xa, nín thở. Dần dần cây thông khổng lồ bắt đầu lắc lư và kêu răng rắc, sắp sửa đổ xuống. Đằng xa, các đan sĩ đi cùng Martinô mặt trắng bệch như tờ giấy: kinh hoàng trước mối nguy cận kề, họ mất hết hy vọng và cả đức tin nữa, tin chắc rằng mình sắp thấy Martinô bị đè chết ở đó.
Còn ngài thì vẫn hoàn toàn bình thản, phó mình trong tay Chúa. Và khi thân cây gãy đánh rầm rồi cuối cùng bắt đầu đổ thẳng về phía ngài, sắp đè nát ngài, Martinô giơ tay vạch dấu thánh giá trong không trung. Ngay lúc ấy — như thể một cơn gió dữ dội vừa thổi thẳng vào nó — cây thông bật ngược lại và đổ về phía đối diện, suýt đè trúng những người nông dân đã đứng vào chỗ mà họ tưởng là an toàn nhất!
Một tiếng reo hò vang dội lập tức nổi lên: dân ngoại không tin nổi điều mình vừa thấy, các đan sĩ bật khóc vì vui mừng và mọi người đồng thanh tung hô danh Chúa Kitô. Hôm ấy, rõ ràng đức tin đã chinh phục vùng đất đó: trong cả đám đông ấy hầu như không có lấy một người ngoại giáo nào không đến xin Martinô đặt tay trên mình để được làm dự tòng, bỏ lại các tín ngưỡng cũ mà đi theo Chúa Giêsu. Sự thật là, trước khi Martinô đến đó, trong vùng ấy hầu như không ai là Kitô hữu; nhưng tác động của các phép lạ và gương sáng của ngài lớn đến nỗi ngày nay quanh đó không làng nào là không có nhà thờ đầy người hay đan viện. Bởi mỗi khi phá bỏ một đền thờ ngoại giáo, Martinô luôn chủ ý xây ngay một nhà thờ hay một đan viện nhỏ tại chính chỗ ấy.
Bạn có để ý một chi tiết thú vị ngay đầu chương này không? Dân làng để ngôi đền đá bị phá hủy mà không phản ứng gì, nhưng khi Martinô muốn đốn cây thông thì họ suýt giết ngài! Tại sao?
Lời giải thích nằm ở tôn giáo cổ xưa của người Celt (người Gallia): trước khi người Rôma đến, người Celt không cầu nguyện bên trong các tòa nhà kín; với họ, nơi ở đích thực của các thần là những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi và các khu rừng thiêng (nemora). Ngôi đền đá chẳng qua chỉ là một thứ mốt do người Rôma mang đến, còn cây thông già kia mới là linh hồn tôn giáo của ngôi làng!
Bạn cũng hãy để ý sự trung thực đến mức khiến ta phải nể của Sulpicius Severus, người không giấu nỗi hoảng loạn của chính các đan sĩ của Martinô, run rẩy ở đằng xa, đã mất “hết hy vọng và cả đức tin nữa”. Và hãy để ý câu cuối của chương: thói quen này của Martinô, tức là dựng một nhà nguyện hay một đan viện ngay trên nền các đền thờ cũ và cây thiêng, chính là khởi nguồn của mạng lưới các giáo xứ nông thôn trên khắp châu Âu!