Co zrobisz z połową?

Rekrut

Sabaria → Ticinum (dziś Szombathely na Węgrzech → Pawia we Włoszech)

• Urodził się na skraju Cesarstwa. Jego ojciec dosłużył się stopnia trybuna i wierzył w dawnych bogów.
• Jako dziesięciolatek chłopiec uciekł do kościoła. Jako dwunastolatek chciał iść na pustynię.
• Kiedy miał piętnaście lat, wyszedł cesarski dekret o synach weteranów. Syna wydał własny ojciec.
• Zakuli go w łańcuchy, zaprzysięgli i przydzielili mu sługę.
• Czyścił temu słudze buty. Usługiwał mu przy stole.

Notatka na marginesieUrodzony ok. 316 według dawnej rachuby, ok. 336 według nowszych badań. Nigdy go nie zapytałem. Zmieniłby temat.

Płaszcz

Amiens

• Nagi człowiek żebrze przy bramie miasta. Wszyscy przechodzą obok.
• Marcin resztę już rozdał. Został mu tylko wojskowy płaszcz na plecach.
• Wyciąga więc miecz i przecina go na pół.
• Jedni śmieją się z żołnierza w połówce płaszcza. Inni, którzy mają o wiele więcej, milkną.
• Tej nocy ma sen. Chrystus ma na sobie połowę, którą on oddał.

„Marcin, który jest dopiero katechumenem, okrył mnie tym płaszczem!”

Notatka na marginesiePrzyjął chrzest, mając osiemnaście lat. Sen nie wbił go w dumę. Sprawdziłem.

Odmowa

Wormacja, rok 356

• W przeddzień bitwy cezar Julian wypłaca premię, każdemu żołnierzowi z osobna.
• Wywołują Marcina. Nie bierze złota.
• Julian nazywa go tchórzem.
• To wyślij mnie jutro pierwszego, mówi. Bez tarczy, bez hełmu. Pójdę przed szeregiem.
• Zamykają go, żeby dotrzymał słowa. O świcie nieprzyjaciel przysyła posłów i prosi o pokój.

„Jestem żołnierzem Chrystusa, walczyć mi nie wolno”.

Notatka na marginesieTego ranka nikt nie zginął. Myślę, że o to chodziło.

Uczeń

Poitiers, potem Alpy

• Po odejściu z wojska idzie do Hilarego, biskupa Poitiers, najbystrzejszego umysłu w Galii.
• Hilary chce go zrobić diakonem. Marcin mówi, że nie jest godny. Raz za razem.
• Hilary proponuje więc najniższą posługę w Kościele. Tę przyjmuje.
• W Alpach, w drodze do rodziców, wpada w zasadzkę. Topór idzie w górę. Drugi zbójca go powstrzymuje.
• Związany, pytany, czy się boi, odpowiada, że nigdy nie czuł się bezpieczniej. Żal mu, mówi, tego, który trzyma sznur.

Notatka na marginesieZbójca odprowadził go na drogę, a później został mnichem. Tę historię znamy podobno od niego.

Chata

Ligugé, potem Marmoutier pod Tours

• Nawet jako biskup nie chciał żyć jak biskup.
• Dwie mile od Tours, między urwiskiem a zakolem Loary, zbudował chatę z drewna.
• Poszło za nim około osiemdziesięciu ludzi. Większość wykuła sobie cele w miękkiej skale.
• Nikt nie miał nic na własność. Nikt nie kupował ani nie sprzedawał.
• Dozwolona była jedna praca ręczna: przepisywanie ksiąg.

Notatka na marginesieWielu z nich pochodziło z dobrych rodzin i z miękkich łóżek. Wspominam o tym, bo ja też.

Porwanie

Tours, rok 371

• Tours chciało go na biskupa. Sam nigdy by się nie zgodził.
• Niejaki Rurycjusz padł więc na kolana i błagał, żeby przyszedł do jego umierającej żony. Żadnej umierającej żony nie było.
• Wzdłuż drogi stali mieszkańcy. Wprowadzili go do miasta jak więźnia.
• Niektórzy z przybyłych biskupów kręcili nosem: brudne ubranie, włosy w nieładzie, żaden materiał na biskupa.
• Wtedy ktoś otworzył Psalmy na chybił trafił i przeczytał na głos werset. Padło w nim imię jego najgłośniejszego przeciwnika, biskupa Defensora. Tłum ryknął.

Notatka na marginesieWerset kończył się tak: „…aby pokonać nieprzyjaciela i obrońcę”. W łacińskim tekście, którego używaliśmy, stoi tam słowo defensorem.

Weryfikator

Okolice Tours i wieś z sosną

• Ludzie modlili się przy grobie koło drogi. Mówili, że leży w nim męczennik. Wcześniejsi biskupi postawili tam ołtarz.
• Marcin zapytał najstarszych kapłanów o imię i datę. Nikt nie znał ani jednego, ani drugiego.
• Trzymał się z daleka, dopóki się nie dowiedział. Potem kazał ołtarz rozebrać.
• Gdzie indziej wieśniacy rzucili mu wyzwanie: niech stanie tam, gdzie upadnie ich święta sosna.
• Stanął. Podaję, że drzewo poleciało w drugą stronę.

Notatka na marginesiePrzy sośnie mnie nie było. Rozmawiałem z ludźmi, którzy byli. Osądź, jak uważasz.

Uczta i diabeł w purpurze

Trewir i cela w Marmoutier

• Przy cesarskim stole w Trewirze Maksymus każe podać kielich najpierw Marcinowi. To zaszczyt.
• Marcin pije, a potem podaje kielich swojemu kapłanowi. Nie z powrotem cesarzowi.
• Innej nocy, kiedy jest sam w celi, zjawia się postać: purpurowa szata, złota korona, złote obuwie, wszędzie światło.
• „Jestem Chrystusem” — mówi. Marcin milczy. Postać powtarza.

„Nigdy nie uwierzę, że przyszedł Chrystus, jeśli nie zobaczę Go noszącego na ciele znaki Krzyża”.

Światło zgasło. Nie ma ran, nie ma Chrystusa.

Notatka na marginesieTo opowiedział mi on sam.

Ostatnia droga

Candes → Tours, listopad 397

• Stary i wyczerpany, poszedł do Candes, bo tamtejsi kapłani się kłócili.
• Pogodził ich. Potem przyszła gorączka.
• Nie chciał siennika. Leżał na popiele.
• Umarł 8 listopada. Wieźli go łodzią w górę Loary, a na brzegach stały tłumy i śpiewały.
• Pochowano go w Tours 11 listopada. To do dziś jego dzień.

„Panie, jeśli jestem jeszcze potrzebny Twojemu ludowi, nie wzbraniam się przed pracą”.

Notatka na marginesieMoja książka kończy się wcześniej. Żył, kiedy ją skończyłem. Resztę opowiedziałem w listach.