Wat zou jij doen met de helft?

De rekruut

Sabaria → Ticinum (nu Szombathely, Hongarije → Pavia, Italië)

• Hij werd geboren aan de rand van het Rijk. Zijn vader had zich opgewerkt tot tribuun en geloofde in de oude goden.
• Op zijn tiende liep de jongen weg naar een kerk. Op zijn twaalfde wilde hij de woestijn in.
• Toen hij vijftien was, kwam er een keizerlijk bevel voor de zonen van veteranen. Zijn eigen vader gaf hem aan.
• Ze legden hem in ketenen, lieten hem de eed afleggen en gaven hem een dienaar.
• Hij poetste de laarzen van de dienaar. Hij bediende hem aan tafel.

KanttekeningGeboren ca. 316 volgens de oude telling, ca. 336 volgens recent onderzoek. Ik heb het hem nooit gevraagd. Hij zou over iets anders zijn begonnen.

De mantel

Amiens

• Een naakte man bij de stadspoort, bedelend. Iedereen loopt door.
• Martinus heeft de rest al weggegeven. Hij heeft alleen nog de legermantel om zijn schouders.
• Dus trekt hij zijn zwaard en snijdt hem in tweeën.
• Sommigen lachen om de soldaat met een halve mantel. Anderen, die veel meer bezitten, worden stil.
• Die nacht droomt hij. Christus draagt de helft die hij heeft weggegeven.

“Martinus, die nog maar catechumeen is, heeft Mij met deze mantel bekleed!”

KanttekeningHij werd gedoopt op zijn achttiende. De droom maakte hem niet trots. Ik heb het nagevraagd.

De weigering

Worms, 356

• De avond voor een veldslag keert caesar Julianus een premie uit, man voor man.
• Martinus’ naam wordt afgeroepen. Hij neemt het goud niet aan.
• Julianus noemt hem een lafaard.
• Stuur mij morgen dan als eerste vooruit, zegt hij. Geen schild, geen helm. Ik loop voor de linie uit.
• Ze sluiten hem op om hem aan zijn woord te houden. Bij zonsopgang stuurt de vijand gezanten en vraagt om vrede.

“Ik ben een soldaat van Christus, ik mag niet vechten.”

KanttekeningDie ochtend stierf er niemand. Ik denk dat het daarom ging.

De leerling

Poitiers, daarna de Alpen

• Eenmaal uit het leger gaat hij naar Hilarius, bisschop van Poitiers, de scherpste geest van Gallië.
• Hilarius wil hem diaken maken. Martinus zegt dat hij het niet waard is. Keer op keer.
• Dus biedt Hilarius hem het laagste ambt in de kerk aan. Dat neemt hij wel aan.
• Als hij de Alpen oversteekt om zijn ouders te bezoeken, valt hij in een hinderlaag. Een bijl gaat omhoog. Een andere rover houdt hem tegen.
• Vastgebonden krijgt hij de vraag of hij bang is. Hij antwoordt dat hij zich nooit veiliger heeft gevoeld. Hij heeft medelijden, zegt hij, met de man die het touw vasthoudt.

KanttekeningDe rover bracht hem terug naar de weg en werd later monnik. Dit verhaal zou van hem komen.

De hut

Ligugé, daarna Marmoutier bij Tours

• Zelfs als bisschop wilde hij niet als een bisschop leven.
• Twee mijl van Tours, tussen een rotswand en een bocht van de Loire, bouwde hij een houten hut.
• Een man of tachtig volgde hem. De meesten hakten hun cel uit in de zachte rots.
• Niemand bezat iets. Niemand kocht of verkocht.
• Eén soort handwerk was toegestaan: boeken overschrijven.

KanttekeningVelen van hen kwamen uit goede families en zachte bedden. Ik zeg het erbij omdat dat ook voor mij gold.

De ontvoering

Tours, 371

• Tours wilde hem als bisschop. Ja zeggen zou hij nooit.
• Dus knielde een zekere Ruricius voor hem en smeekte hem mee te komen naar zijn stervende vrouw. Er was geen stervende vrouw.
• Langs de weg stonden de stedelingen opgesteld. Ze brachten hem binnen als een gevangene.
• Een paar bisschoppen die op bezoek waren haalden hun neus op: vuile kleren, ongekamd haar, geen bisschop.
• Toen sloeg iemand op goed geluk de Psalmen open en las een vers voor. Het noemde zijn luidste tegenstander, bisschop Defensor. De menigte juichte.

KanttekeningHet vers eindigde: “… om de vijand en de verdediger te verslaan.” In het Latijn dat wij gebruikten staat daar defensorem.

De factchecker

Bij Tours, en een dorp met een pijnboom

• Mensen baden bij een graf langs de weg waar een martelaar zou liggen. Eerdere bisschoppen hadden er een altaar neergezet.
• Martinus vroeg de oudste priesters om een naam en een datum. Niemand had een van beide.
• Hij bleef weg tot hij het wist. Toen liet hij het altaar weghalen.
• Elders daagden dorpelingen hem uit te gaan staan waar hun heilige pijnboom zou vallen.
• Hij ging er staan. Ik meld dat de boom de andere kant op viel.

KanttekeningIk was niet bij de pijnboom. Ik heb mensen gesproken die er wel waren. Oordeel zelf.

Het banket en de Duivel in purper

Trier, en een cel in Marmoutier

• Aan de tafel van de keizer in Trier laat Maximus zijn beker eerst naar Martinus brengen, als eerbewijs.
• Martinus drinkt en geeft hem dan door aan zijn eigen priester. Niet terug aan de keizer.
• Een andere nacht, als hij alleen in zijn cel is, verschijnt er een gestalte: purperen mantel, gouden kroon, gouden schoenen, overal licht.
• “Ik ben Christus,” zegt de gestalte. Martinus zegt niets. De gestalte zegt het nog eens.

“Ik zal nooit geloven dat Christus gekomen is, tenzij ik Hem zie met op zijn lichaam de tekenen van het kruis.”

Het licht ging uit. Geen littekens, geen Christus.

KanttekeningDit heeft hij mij zelf verteld.

De laatste reis

Candes → Tours, november 397

• Oud en uitgeput ging hij naar Candes, omdat de priesters daar ruzie hadden.
• Hij stichtte vrede tussen hen. Toen kwam de koorts.
• Een matras wilde hij niet. Hij lag op as.
• Hij stierf op 8 november. Ze brachten hem per boot de Loire op, en de oevers stonden vol zingende mensen.
• Op 11 november werd hij in Tours begraven. Dat is nog altijd zijn dag.

“Heer, als uw volk mij nog nodig heeft, weiger ik het werk niet.”

KanttekeningMijn boek houdt eerder op. Hij leefde nog toen ik het af had. De rest heb ik in brieven verteld.