Tłumaczenie maszynowe, korekta w toku. Poprawki mile widziane.
Żywot świętego Marcina · Rozdział XXVI
Portret wewnętrzny: kowadło kowala i cierpliwość wobec własnych kapłanów
Ta książka zbliża się do końca i czas ją zamknąć — nie dlatego, że o Marcinie nie ma już nic więcej do opowiedzenia, ale dlatego, że ja sam, jak ci kiepscy poeci, którym brakuje tchu na ostatniej prostej dzieła, czuję się przygnieciony wielkością tematu.
Bo jeśli widzialne wydarzenia z jego życia można jeszcze, lepiej czy gorzej, ująć w słowa, to gdy chodzi o jego życie wewnętrzne, o jego cichą codzienność i o to serce nieustannie złączone z Bogiem, mówię z całą szczerością: nie ma ludzkich słów, które wystarczyłyby, żeby to opisać. Ta spokojna, zrównoważona wytrwałość w postach, ta wytrzymałość podczas nocy spędzanych na czuwaniu i modlitwie, jakby to był dzień, bez zmarnowania choćby minuty poza służbą Bogu, bez popadania w bezczynność i bez gubienia się w sprawach świeckich, z jedzeniem i snem ograniczonymi do ścisłego minimum, żeby ciało trzymało się na nogach — wyznaję bez przesady, że nawet sam Homer, jak to się mówi, gdyby wrócił ze świata umarłych, nie potrafiłby tego wszystkiego oddać tak, jak na to zasługuje; tak bardzo życie Marcina przerasta to, co może pomieścić książka.
Nie mijała ani jedna godzina, ani jedna krótka chwila, żeby nie trwał na modlitwie albo nie był pogrążony w lekturze; co więcej, nawet kiedy czytał albo miał w ręku jakieś inne zajęcie, nigdy nie odrywał serca od modlitwy. Przypominał w tym zwyczajowy gest kowali, którzy kształtując rozżarzone żelazo, co jakiś czas lekko uderzają w puste kowadło, żeby dać odpocząć ramieniu i nie zgubić rytmu: tak samo Marcin, nawet gdy wydawał się zajęty innymi sprawami, przez cały czas modlił się w duchu.
Cóż za niezwykły, świetlany człowiek, niezdolny do udawania ani do złośliwości! Nigdy nikogo nie potępił, nigdy nie odpłacił pięknym za nadobne tym, którzy wyrządzali mu krzywdę. Nabył tak wielkiej cierpliwości wobec zniewag, że choć był biskupem diecezji, nawet duchowni najniższej rangi często traktowali go bez szacunku i nic im się nie działo: nigdy z tego powodu żadnego z nich nie usunął ze stanowiska ani nie przestał traktować go z całą serdecznością.
Ten rozdział zostawia nam jeden z najpiękniejszych obrazów literatury starożytnej: kowadło kowala (incus fabrorum). W dawnych kuźniach (a w tradycyjnych warsztatach jeszcze całkiem niedawno!), kiedy kowal obracał kleszczami kawałek żelaza w ogniu, pozwalał młotowi luźno, rytmicznie stukać prosto w żelazo kowadła, żeby nie wybić ramienia z rytmu. Dla Sulpicjusza modlitwa nie była u Marcina osobnym zadaniem: była nieustannym biciem serca pośród całego życia.
A kim byli ci „duchowni najniższej rangi” (infimi clerici), którzy znieważali Marcina w samej diecezji Tours, a on ich nie karał? Najsłynniejszy przypadek (opowiedziany później przez Sulpicjusza w Dialogach) dotyczył młodego kapłana imieniem Brykcjusz (Brice), który na głos wyśmiewał wizje Marcina i jego ubogie ubranie. Kiedy oburzeni mnisi prosili biskupa, żeby go wyrzucił, Marcin odpowiedział tylko: „Skoro Chrystus znosił Judasza, dlaczego ja nie miałbym znosić Brykcjusza?” — i dodał, że pewnego dnia Brykcjusz będzie żałował i zostanie jego następcą na biskupstwie w Tours, co rzeczywiście stało się w 397 roku!