Tłumaczenie maszynowe, korekta w toku. Poprawki mile widziane.
Żywot świętego Marcina · Rozdział XXV
Wizyta autora u świętego Marcina: biskup, który umył nogi swojemu biografowi
Istotnie, od dawna słyszałem o wierze Marcina, o jego sposobie życia i sile wewnętrznej i nosiłem w sobie ogromne pragnienie, żeby poznać go osobiście; ruszyłem więc w drogę z wielką radością, w podróż podjętą specjalnie po to, żeby go odwiedzić. A ponieważ już wtedy nosiłem się z zamiarem napisania jego biografii, skorzystałem z okazji, żeby o niektóre z tych spraw zapytać jego samego — na ile jego skromność pozwalała mi pytać — a resztę zebrałem od tych, którzy byli świadkami tych wydarzeń albo znali je z pierwszej ręki.
Trudno uwierzyć, z jaką pokorą i serdecznością mnie wtedy przyjął! Był szczerze wzruszony i pełen radości w Panu, widząc, że cenimy go tak bardzo, iż wyruszyliśmy w drogę specjalnie po to, żeby go zobaczyć. Ja, biedny grzesznik — aż wstyd mi o tym mówić! — po tym, jak uczynił nam zaszczyt i zaprosił nas do swojego stołu, to on sam polał mi ręce wodą przed posiłkiem; a kiedy zapadał wieczór, sam ukląkł, żeby umyć nam nogi! Nie miałem nawet odwagi odmówić ani go powstrzymać: bił od niego tak wielki autorytet moralny, że nieposłuszeństwo wobec niego wydawało mi się niemal ciężkim przewinieniem.
We wszystkich rozmowach, jakie z nami prowadził, mówił nam tylko o jednym: jak bardzo trzeba porzucić złudzenia świata i ciężary tego życia, żeby pójść za Panem Jezusem z wolnymi rękami i lekkim sercem. I raz po raz stawiał nam za wzór, jako najlepszy żywy przykład naszych dni, wielkiego Paulina — o którym mówiłem przed chwilą — który sprzedał niezliczone posiadłości, żeby pójść za Chrystusem, i był niemal jedynym człowiekiem naszego pokolenia, który co do joty wypełnił wszystko, o co prosi Ewangelia. To na niego powinniśmy patrzeć — podkreślał Marcin — to jego drogą powinniśmy iść! Mówił, że nasza epoka ma ogromne szczęście, bo ma żywy dowód takiej wiary i odwagi: sprzedając wszystko, żeby rozdać ubogim, tak jak prosił Jezus, człowiek niezmiernie bogaty, taki jak Paulin, pokazał w praktyce, że można zrobić to, co wszyscy uważali za niemożliwe.
A jaka stanowczość, jaka szlachetność była w słowach i rozmowie Marcina! Jaką imponującą jasność umysłu, jaką bystrość i przejrzystość miał, kiedy wyjaśniał najtrudniejsze fragmenty Biblii! Ponieważ wiem, że wielu ludzi podchodzi do tego sceptycznie — sam widziałem, jak kręcili nosem nawet wtedy, gdy to ja im o tym opowiadałem — przysięgam na Jezusa i na wiarę, którą dzielimy, że nigdy w życiu nie słyszałem z niczyich ust tyle mądrości, tyle inteligencji ani mowy tak jasnej i tak czystej. To prawda, że przy moralnej wielkości Marcina chwalenie jego sposobu mówienia wydaje się drobiazgiem; ale mimo wszystko to zdumiewające, że człowiekowi, który nigdy nie uczęszczał do wielkich szkół, nie zabrakło nawet tego daru.
W tym rozdziale sam Sulpicjusz Sewer wchodzi do opowieści w pierwszej osobie! Między 394 a 396 rokiem n.e. Sulpicjusz — wtedy młody wdowiec z bardzo bogatej rodziny z Akwitanii, wykształcony w prawie i retoryce w Bordeaux — pojechał do Tours, żeby poznać starego biskupa Marcina (który miał wtedy około 60 albo 80 lat).
Dla rzymskiego arystokraty przyjechać z podróży i zobaczyć, jak pan domu — a do tego czczony biskup — klęka na podłodze, żeby zetrzeć kurz z jego sandałów i umyć mu nogi (posługa zastrzeżona dla najniższych niewolników!), było wewnętrznym wstrząsem, który na zawsze zmienił jego życie: po powrocie do domu także Sulpicjusz porzucił karierę publiczną, żeby założyć wspólnotę religijną w swojej posiadłości w Primuliacum.
Zwróć też uwagę, jak żarliwie Sulpicjusz broni inteligencji Marcina: elitarni biskupi Galii patrzyli na niego z góry, bo był homo illiteratus — „człowiekiem niewykształconym”, czyli byłym żołnierzem wychowanym w koszarach, który nie studiował klasycznej retoryki w wielkich rzymskich szkołach. Sulpicjusz, jeden z najwybitniejszych pisarzy swoich czasów, uroczyście przysięga czytelnikom, że nigdy nie słyszał nikogo, kto wyrażałby się z taką jasnością, czystością języka i głębią jak ten stary żołnierz!