Tłumaczenie maszynowe, korekta w toku. Poprawki mile widziane.

Żywot świętego Marcina · Rozdział I

Dlaczego święte życie jest warte więcej niż sława Hektora czy Sokratesa

Wielu ludzi, opętanych świeckimi studiami i żądzą prestiżu, wmówiło sobie, że zdołają unieśmiertelnić własne imię, pisząc biografie sławnych postaci. To prawda, że ten wysiłek nie dał im wieczności, ale przyniósł im odrobinę tego, o co zabiegali: z jednej strony zostawili po sobie imię, o którym świat pamięta, choć niewiele to warte; z drugiej — opowiadając o życiu wybitnych mężów, budzili w czytelnikach wielkie pragnienie pójścia za tymi przykładami. Tyle że nic z tego nie pomagało w osiągnięciu życia naprawdę szczęśliwego i wiecznego.

Co im w końcu przyszło ze sławy ich książek, skoro i ona jest skazana na to, by przeminąć razem z tym światem? I co zyskały późniejsze pokolenia, czytając o bitwach Hektora albo o filozoficznych dyskusjach Sokratesa? Chcieć ich naśladować to już dość niemądre; nie sprzeciwiać się stanowczo tym poglądom to czyste szaleństwo. Ponieważ mierzyli ludzkie życie wyłącznie tym, czego dokonuje się tu, na ziemi, pokładali nadzieję w legendach, a swoje dusze oddali grobowi. Wierzyli, że wystarczy przetrwać w ludzkiej pamięci, podczas gdy prawdziwym celem człowieka powinno być szukanie życia wiecznego, a nie wiecznej sławy — czegoś, co zdobywa się nie pisaniem, wojowaniem czy filozofowaniem, lecz życiem prawym, dobrym i wiernym Bogu.

Ten błąd, przekazywany przez książki z pokolenia na pokolenie, miał taką siłę, że skłonił bardzo wielu ludzi do naśladowania już to owej pustej filozofii, już to owego fałszywego ideału wojennego męstwa. Właśnie dlatego uważam, że naprawdę warto napisać biografię człowieka rzeczywiście świętego, takiego, który w przyszłości będzie mógł być natchnieniem dla innych. Kto wie, czy czytając ją, wielu nie poczuje się wezwanych do prawdziwej mądrości, do służby Bogu i do prawego życia. A robiąc to, myślę także o własnym dobru: nie liczę na to, że stanę się sławny wśród ludzi, ale na to, że otrzymam od Boga trwałą nagrodę. Bo nawet jeśli sam nie zdołałem żyć tak, żeby dawać przykład, to przynajmniej zrobiłem, co było w mojej mocy, żeby dać poznać kogoś, kto naprawdę zasługuje na naśladowanie.

Zacznę więc opowiadać o życiu świętego Marcina i pokażę, kim był zarówno zanim został biskupem, jak i po objęciu swojej diecezji. Oczywiście nie udało mi się dowiedzieć o wszystkim, czego dokonał: zdarzenia, których świadkiem był tylko on sam, pozostają tajemnicą, bo Marcin nigdy nie szukał pochwał i gdyby to zależało wyłącznie od niego, wolałby ukryć wszystkie swoje dobre uczynki. Co więcej, nawet z tego, co do mnie dotarło, wiele pominąłem, bo uznałem, że wystarczy wybrać chwile najbardziej uderzające — choćby po to, żeby nie męczyć czytelnika nadmiarem przypadków. Proszę czytelników tylko o to, żeby zaufali temu, co tu napisano, i byli pewni, że nie przelałem na papier niczego, czego wcześniej bardzo starannie nie sprawdziłem. Gdybym miał jakiekolwiek wątpliwości, wolałbym zamilknąć niż opowiadać kłamstwa.

🎙️ Kontekst narratora: Hektor, Sokrates i wynalezienie nowego wzoru bohatera

W tym pierwszym rozdziale Sulpicjusz Sewer zwraca się wprost do wykształconej publiczności Cesarstwa Rzymskiego. W rzymskiej szkole IV wieku całe nauczanie obracało się wokół dwóch wielkich punktów odniesienia: wojennej epiki Homera — którą reprezentuje Hektor, trojański bohater Iliady — oraz greckiej tradycji filozoficznej — którą reprezentuje Sokrates.

Przeciwstawiając im Marcina, Sulpicjusz rozpoczyna małą rewolucję kulturalną: proponuje, żeby bohatera wojennego i starożytnego filozofa zastąpił nowy wzór człowieka — człowiek wiary, który zaciąga się do coelestis militia, „służby wojskowej Nieba”. Zwróć też uwagę na zobowiązanie z końca rozdziału: jako były adwokat, przyzwyczajony do dowodzenia faktów przed sądem, Sulpicjusz zaręcza, że zamieścił wyłącznie relacje zebrane od wiarygodnych naocznych świadków albo usłyszane z ust samego Marcina.

Pobierz książkę