Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Epiloog van de verteller
Wat er daarna gebeurde: de dood van Sint-Maarten en de oorsprong van 11 november
Waarom eindigt het boek van Sulpicius Severus zonder de dood van Sint-Maarten te vertellen? Om de eenvoudigste reden die er is: toen het handschrift klaar was en naar het huis van Desiderius vertrok, in de lente of de zomer van 397, trok Martinus nog over de wegen van Gallië.
Het einde van zijn reis was echter heel dichtbij – en het was Sulpicius Severus zelf die er kort daarna over vertelde in drie onvergetelijke brieven (de Brieven aan Eusebius, aan de diaken Aurelius en aan zijn schoonmoeder Bassula).
Eind oktober of in de eerste dagen van november van datzelfde jaar 397 hoorde Martinus, al zeer verzwakt door de jaren, dat de priesters van de parochie Candes (nu Candes-Saint-Martin, waar de rivier de Vienne in de Loire uitmondt) met elkaar overhoop lagen. Trouw aan zijn principe om nooit een conflict ongeheeld te laten, ging hij meteen op weg om vrede tussen hen te stichten.
Nadat hij erin was geslaagd de geestelijken van Candes met elkaar te verzoenen en zich opmaakte om terug te keren naar zijn geliefde klooster Marmoutier, voelde hij plotseling zijn krachten bezwijken, geveld door zeer hoge koorts. Zijn leerlingen verzamelden zich badend in tranen rond zijn strozak: “Vader, waarom verlaat u ons? Aan wie vertrouwt u ons toe, wezen als we zullen zijn? Roofzuchtige wolven zullen zich op uw kudde storten!” Verscheurd tussen het verlangen eindelijk naar God te vertrekken en het verdriet zijn monniken onbeschermd achter te laten, sprak Martinus toen een van de beroemdste zinnen van zijn leven: “Heer, als uw volk mij nog nodig heeft, weiger ik het werk niet (non recuso laborem); uw wil geschiede.”
In de laatste dagen van de koorts stond hij niet eens toe dat er een eenvoudige stromatras onder zijn lichaam werd gelegd: hij wilde per se op zijn rug op de grond uitgestrekt sterven, op een laag as en een ruw boetekleed, en zei tegen zijn leerlingen: “Een christen hoort niet anders te sterven dan op as.” Toen de priesters hem een beetje op zijn zij wilden draaien om de pijn van zijn lichaam te verlichten, vroeg hij hun: “Laat me, broeders, laat me liever naar de hemel blijven kijken dan naar de aarde, zodat mijn geest alvast kan wennen aan de weg die hij naar de Heer gaat nemen.” In zijn allerlaatste ogenblikken, toen hij de aanwezigheid van de Duivel naast zich voelde, trad hij hem voor de laatste keer tegemoet: “Wat doe jij hier, wreed beest? In mij zul je niets vinden dat van jou is, vervloekte: ik word opgenomen in de schoot van Abraham!” En zo ging hij in vrede heen, op 8 november 397.
Het lichaam werd per boot over de Loire stroomopwaarts naar de stad Tours gebracht, vergezeld door een menigte zoals nog nooit was gezien – Sulpicius vertelt ons dat alleen de monniken al met bijna tweeduizend waren, naast talloze godgewijde vrouwen en de voltallige bevolking van de steden en dorpen, die psalmen zingend langs de oevers meeliep terwijl de boot voorbijvoer.
De plechtige begrafenis in Tours vond drie dagen later plaats, op 11 november 397. Precies die datum – de dag waarop het lichaam van Martinus aan de aarde werd toevertrouwd op de drempel van de Europese winter, in de tijd waarin het werk op het land ten einde liep, de nieuwe wijn in de kelders werd geproefd en de kastanjes van het seizoen werden gepoft – staat voorgoed in het geheugen van heel Europa gegrift als Sint-Maarten.