Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk VI
De ontmoeting met de Duivel onderweg, de openbare geseling en het gif op het eiland Gallinara
Toen hij zijn weg vervolgde en Milaan voorbij was, verscheen de Duivel hem onderweg in de gedaante van een mens en vroeg hem waar hij heen ging. Toen Martinus antwoordde dat hij ging waarheen de Heer hem riep, waarschuwde de Duivel hem: “Waar je ook heen gaat en wat je ook onderneemt, de Duivel zal je altijd in de weg staan!” Martinus antwoordde hem meteen met het vers uit de psalm: “De Heer staat mij bij; ik ben niet bang voor wat mensen mij kunnen doen.” En op datzelfde ogenblik verdween de vijand voor zijn ogen.
Toen hij eindelijk zijn vaderland had bereikt, lukte het hem een deel te verwezenlijken van wat hij zo vurig wenste: hij bracht zijn moeder ertoe het heidendom te verlaten en het geloof te omhelzen, al weigerde zijn vader koppig zijn leven te veranderen. Onderweg bracht het voorbeeld van Martinus echter veel andere mensen tot bekering.
In die tijd had de ariaanse ketterij zich over het hele Rijk verspreid en ze overheerste vooral in de streek Illyricum. Bijna in zijn eentje bood Martinus met enorme moed het hoofd aan de plaatselijke bisschoppen die deze leer verdedigden. Die vrijmoedigheid kwam hem duur te staan: hij werd hard vervolgd, op het openbare plein met roeden geslagen en ten slotte de stad uit gejaagd. Daarop keerde hij terug naar Italië, maar toen hij hoorde dat ook in Gallië de Kerk grote moeilijkheden doormaakte omdat de ketters erin waren geslaagd de heilige Hilarius in ballingschap te sturen, besloot hij in Milaan een klein klooster te stichten. Ook daar kreeg hij geen rust: Auxentius, de voornaamste leider van de arianen in de stad, begon een verwoede vervolging tegen hem en gooide hem, na hem aan allerlei beledigingen en mishandelingen te hebben blootgesteld, Milaan uit.
Omdat het hem verstandiger leek te wachten tot de storm was gaan liggen, trok Martinus zich terug op een klein eiland dat Gallinara heet, in gezelschap van een zeer deugdzame priester. Daar leefde hij enige tijd op niets anders dan wortels en wilde kruiden. Op een dag at hij, zonder het te beseffen, nieskruid, een zeer giftige plant. Toen hij voelde dat het gif zich door zijn lichaam verspreidde en besefte dat hij op het randje van de dood stond, begon hij uit alle macht te bidden: het gevaar week en de pijn verdween volledig. Kort daarna hoorde hij dat de keizer, die spijt had gekregen van zijn eerdere besluit, de heilige Hilarius had toegestaan uit ballingschap terug te keren; Martinus vertrok meteen naar Rome, in de hoop hem op zijn thuisreis te treffen.
Om te begrijpen waarom Martinus op het openbare plein werd gegeseld op de Balkan (de provincie Illyricum, die Pannonië en een deel van het huidige Kroatië en Servië omvatte) en uit Milaan werd verdreven, moeten we kijken naar de grootste godsdienstige controverse van de vierde eeuw: het arianisme.
Arius, een priester uit Alexandrië, leerde dat Jezus Christus niet de eeuwige God was, gelijk aan de Vader, maar het eerste en volmaaktste schepsel dat God had geschapen. Hoewel het Concilie van Nicea (325) dat idee had veroordeeld, koos keizer Constantius II de kant van de ariaanse bisschoppen: hij stuurde de bisschoppen die trouw waren aan Nicea in ballingschap (zoals de heilige Hilarius van Poitiers, in 356 verbannen naar het huidige Turkije) en gaf belangrijke bisschopszetels, zoals die van de keizerlijke hoofdstad Milaan, aan ariaanse bisschoppen als Auxentius.
Omdat er voor hem geen plaats was in de steden die de arianen in handen hadden, zocht Martinus zijn toevlucht op het eiland Gallinara (Isola Gallinara), een klein rotseilandje voor de kust van Ligurië (bij Albenga, in Noord-Italië). Daar leefde hij als kluizenaar van wilde wortels – tot de dag waarop hij een wortel aanzag voor iets eetbaars en nieskruid at, een giftige plant die een hartstilstand kan veroorzaken.