Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk XXIV
De valse Christussen in Hispania en de Duivel verkleed als keizer: “Ik zal Christus niet herkennen zonder de tekenen van het kruis”
Het viel overigens op dat in diezelfde jaren in Hispania een jongeman opdook die, nadat hij met allerlei wonderen roem bij het volk had verworven, zo opgeblazen van ijdelheid raakte dat hij eerst beweerde de profeet Elia te zijn. Omdat veel mensen hem zonder vragen te stellen geloofden, ging hij nog een stap verder en begon hij te verklaren dat hij Christus zelf was – en hij misleidde er zo velen dat zelfs een bisschop die Rufus heette voor hem knielde om hem te aanbidden alsof hij de Heer was, een schandaal dat hem later zijn bisschopsambt kostte. Verschillende broeders vertelden ons ook dat er precies in dezelfde tijd in het Oosten een andere man was opgestaan die beweerde de heilige Johannes te zijn. Als je overal zulke valse profeten ziet opduiken, begrijp je goed dat de komst van de antichrist niet ver meer kan zijn, en dat hij via deze figuren al het terrein voorbereidt.
Maar ik mag hier niet onvermeld laten hoe geraffineerd de Duivel omstreeks diezelfde tijd Martinus zelf probeerde te bedriegen. Op een dag, toen Martinus alleen in zijn cel aan het bidden was, verscheen er, staande voor hem, een gestalte die baadde in en omgeven was door een gloed van purperen licht – tot in het kleinste detail bedoeld om de toeschouwer met die valse glans te verblinden. Hij droeg een keizerlijk gewaad, op zijn hoofd een gouden kroon bezet met edelstenen, aan zijn voeten met goud beklede schoenen, en hij had zo’n serene uitstraling en zo’n stralende glimlach dat hij op alles leek behalve op de Duivel.
Oog in oog met die oogverblindende verschijning wist Martinus eerst niet hoe hij moest reageren, en een hele tijd zei niemand een woord. Ten slotte was het de Duivel die de stilte verbrak: “Erken, Martinus, wie het is die hier voor je staat! Ik ben Christus: nu ik op het punt sta naar de aarde af te dalen, wilde ik eerst aan jou verschijnen.”
Martinus bleef zwijgen en antwoordde hem niets. De Duivel ging daarop opnieuw in de aanval, nog brutaler: “Martinus, waarom aarzel je te geloven, terwijl je me met je eigen ogen ziet? Ik ben Christus!”
Op dat moment, innerlijk verlicht door de heilige Geest zodat hij begreep dat hij de Duivel voor zich had en niet de Heer, antwoordde Martinus hem: “De Heer Jezus heeft nooit gezegd dat Hij zou terugkomen in purper gekleed en met een koningskroon op zijn hoofd. Ik zal nooit geloven dat Christus gekomen is, tenzij ik Hem zie met het uiterlijk en de trekken waarmee Hij in zijn passie heeft geleden, met op zijn lichaam de tekenen van het kruis!”
Nauwelijks had hij deze woorden gehoord of de gestalte loste in een seconde op als rook en liet de cel achter vol met zo’n misselijkmakende stank dat er niet de minste twijfel overbleef dat het werkelijk de Duivel was. En opdat niemand zou denken dat dit een verzonnen legende is, zeg ik er meteen bij dat ik dit verhaal, precies zoals ik het zojuist heb verteld, uit de mond van Martinus zelf heb gehoord.
Voor veel historici en denkers is dit hoofdstuk XXIV – door Martinus rechtstreeks aan Sulpicius Severus verteld – de diepzinnigste en meest actuele bladzijde van de hele biografie.
Let eerst op de vermelding van Hispania (het huidige Iberisch Schiereiland): aan het eind van de vierde eeuw heerste er in de Iberische provincies een intense eindtijdstemming, zozeer dat een plaatselijke bisschop die Rufus heette zich liet meeslepen door een bedrieger die beweerde Christus te zijn.
Maar let vooral op de kleren die de Duivel kiest om voor Jezus door te gaan: een purperen gewaad (vestis regia), een diadeem van goud en edelstenen (diadema) en met goud bedekt schoeisel (calcei auro illiti). Stuk voor stuk was dat het ceremoniële kostuum van de Romeinse keizers van de vierde eeuw! Naarmate het Rijk officieel christelijk werd, begonnen veel bisschoppen die aan paleizen gewend waren zich Christus voor te stellen als een keizerlijke monarch, een en al goud en aardse triomf. Het antwoord van Martinus schiet als een bliksemflits door de eeuwen heen: een Christus vol weelde en macht, afgesneden van wie lijden en zonder de wonden van het kruis, is een vervalsing. Voor Martinus blijft het ware gezicht van Christus dat van de arme, verkleumde man aan wie hij bij de poorten van Amiens de helft van zijn mantel gaf.