Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.

Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk XX

Het banket van keizer Magnus Maximus: de beker ging eerder naar de priester dan naar de keizer

Ik kom nu bij een episode die naast zulke grote wonderen misschien kleiner lijkt – al is het in de verloederde en verdorven tijd waarin we nu leven bijna een groter wonder dan alle andere dat een bisschop niet buigt voor de vleierij van het keizerlijk hof! Toen een groot aantal bisschoppen uit verschillende provincies bijeenkwam aan het hof van keizer Maximus – een hard man, vol hoogmoed nadat hij de burgeroorlog had gewonnen – was het treurig om te zien hoe slaafs ze allemaal naar zijn pijpen dansten en de waardigheid van het bisschopsambt verlaagden tot de rol van gewone vleiers van de macht. Alleen Martinus bewaarde ongeschonden de vaste houding van een apostel! Zelfs wanneer hij de keizer voor iemand om genade moest vragen, sprak hij met zoveel gezag dat hij eerder een bevel leek te geven dan om een gunst te vragen. En hoe vaak Maximus hem ook uitnodigde om met hem aan de keizerlijke tafel te dineren, Martinus weigerde altijd en zei ronduit dat hij niet kon aanzitten aan de tafel van een man die twee wettige keizers had uitgeschakeld – de een had hij de troon ontnomen en de ander zelfs het leven.

Maximus probeerde zich op alle mogelijke manieren te rechtvaardigen: hij verzekerde hem dat hij de macht niet uit persoonlijke eerzucht had gegrepen, maar dat de soldaten hem er, door de wil van God, toe hadden gedwongen te regeren en zich met wapengeweld te verdedigen; hij voegde eraan toe dat achter een zo snelle overwinning als de zijne alleen de hand van God kon zitten, en dat geen van zijn vijanden buiten het slagveld was gedood. Hij drong zo aan, tussen rechtvaardigingen en smeekbeden door, dat Martinus er uiteindelijk in toestemde naar het diner te komen – tot grote vreugde van de keizer, die hem eindelijk had overgehaald.

Het banket leek wel een grote feestdag en bracht de belangrijkste figuren van het Rijk aan tafel bijeen: Evodius was er, prefect en consul tegelijk, een van de rechtvaardigste mannen die ooit hebben geleefd; en er waren ook twee graven met de allerhoogste militaire bevoegdheden, de broer van de keizer en zijn oom van vaderskant. Tussen die laatste twee in kreeg de priester die Martinus vergezelde een plaats; Martinus zelf zat op een laag krukje dat vlak naast de plaats van de keizer was gezet.

Halverwege het diner bracht de schenker, zoals het hofprotocol voorschreef, een beker wijn naar de keizer. Vol eerbied beval Maximus die eerst naar de heilige bisschop te brengen, want hij wilde de beker daarna heel graag rechtstreeks uit de handen van Martinus ontvangen. Alleen reikte Martinus, nadat hij een slok had genomen, de beker aan de priester die met hem was meegekomen! Hij oordeelde dat niemand in die zaal waardiger was om meteen na een bisschop te drinken, en dat hij zijn geweten zou verraden als hij de keizer zelf of diens verwanten liet voorgaan op een priester.

Op het keizerlijke banket in Trier, gezeten op een klein krukje naast keizer Magnus Maximus, drinkt Martinus uit de vorstelijke beker en geeft hij die eerst door aan de priester die hem vergezelt voordat hij hem aan de vorst geeft, tot verbazing van het hof.

Hoe ongelooflijk het ook lijkt, zowel de keizer als alle gasten waren zo onder de indruk van die vrijheid van geest dat ze juist het gebaar waardeerden dat hen op de tweede plaats had gezet! Binnen korte tijd werd er in het hele paleis over niets anders gepraat: aan de tafel van de keizer zelf had Martinus de moed gehad te doen wat geen andere bisschop zelfs maar durfde bij de diners van tweederangs gouverneurs.

Later, en lang voordat de oorlog uitbrak, waarschuwde Martinus diezelfde Maximus voor wat hem zou overkomen als hij zijn plan doorzette om Italië binnen te vallen en de jonge keizer Valentinianus aan te vallen: hij zou de eerste veldslag tegen hem winnen, maar korte tijd later sterven. En dat is precies wat we zelf hebben zien gebeuren: zodra Maximus Italië binnentrok, moest Valentinianus vluchten; maar na ongeveer een jaar bracht hij zijn leger weer op orde, belegerde Maximus binnen de muren van Aquileia, nam hem gevangen en liet hem terechtstellen.