Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk XIII
De uitdaging van de heilige pijnboom: vastgebonden onder de vallende boom
Bij een andere gelegenheid, in een dorp waar hij net een zeer oude heidense tempel had gesloopt, maakte Martinus zich op om ook een grote pijnboom te laten omhakken die vlak naast het heiligdom stond. Deze keer echter kwamen de plaatselijke heidense priester en alle inwoners naar buiten om hem tegen te houden. Hoe ongelooflijk het ook lijkt, dezelfde mensen die, door de wil van God, rustig hadden toegekeken terwijl de stenen tempel werd neergehaald, wilden onder geen beding toestaan dat de boom werd aangeraakt.
Martinus probeerde hun geduldig uit te leggen dat er aan een houten stam niets goddelijks was: laten ze liever de ware God aanbidden die hij diende, want die boom moest omver omdat hij aan een valse geest was gewijd. Totdat een van de dorpelingen, brutaler dan de rest, hem uitdaagde: “Als je zoveel vertrouwen hebt in die God die je zegt te dienen, laten we dan iets afspreken: wij hakken de boom zelf om, maar jij gaat eronder staan en vangt hem op als hij valt! Als je Heer echt met je is, kom je er levend van af!”
Zonder een spier te vertrekken en vol vertrouwen op God ging Martinus op de afspraak in. Toen de heidenen dat hoorden, stemden ze allemaal ter plekke in: voor hen was het het verlies van hun heilige boom ruimschoots waard als die in zijn val de man zou verpletteren die overal hun heiligdommen aan het verwoesten was.
Omdat de pijnboom al sterk naar één kant overhellend groeide, had niemand ook maar de minste twijfel over de precieze plek waar hij zou neerkomen. De dorpelingen bonden Martinus daarop vast en zetten hem precies op het punt dat zij uitkozen, recht onder de helling van de stam. Toen pakten ze hun bijlen en begonnen ze de pijnboom zelf om te hakken, vol geestdrift en voldoening. Rondom verzamelde zich een zee van mensen om van een afstand toe te kijken, met ingehouden adem. Beetje bij beetje begon de enorme pijnboom te wankelen en te kraken, op het punt om neer te storten. In de verte werden de monniken die Martinus vergezelden lijkbleek: doodsbang door het dreigende gevaar verloren ze alle hoop en zelfs hun geloof, ervan overtuigd dat ze Martinus daar verpletterd zouden zien worden.
Hij echter bleef volkomen kalm, overgegeven in de handen van de Heer. En toen de stam met een knal kraakte en eindelijk recht op hem af begon te vallen, op het punt hem te verpletteren, hief Martinus zijn hand en tekende het kruisteken in de lucht. Op datzelfde ogenblik – alsof een woedende windvlaag hem recht van voren had getroffen – zwaaide de pijnboom terug en viel aan de tegenovergestelde kant neer, waarbij hij bijna de boeren onder zich bedolf die waren gaan staan op de plek die hun het veiligst leek!
Meteen steeg er een geweldig geschreeuw op: de heidenen konden niet geloven wat ze zojuist hadden gezien, de monniken barstten uit in tranen van vreugde en iedereen riep als uit één mond de naam van Christus uit. Die dag werd duidelijk dat het geloof dat land had gewonnen: in die hele menigte was er nauwelijks één heiden die Martinus niet kwam vragen hem de handen op te leggen om catechumeen te worden, en zo het oude geloof achter zich te laten om de Heer Jezus te volgen. De waarheid is dat, voordat Martinus daar kwam, bijna niemand in die streek christen was; maar de indruk van zijn wonderen en zijn voorbeeld was zo groot dat er daar nu geen dorp meer is zonder kerken vol mensen of zonder kloosters. Want telkens wanneer hij een heidens heiligdom neerhaalde, stond Martinus erop meteen op dezelfde plek een kerk of een klein klooster te bouwen.
Is je helemaal aan het begin van dit hoofdstuk een opmerkelijk detail opgevallen? De bevolking van het dorp liet de stenen tempel slopen zonder te reageren, maar toen Martinus de pijnboom wilde omhakken, scheelde het weinig of ze hadden hem gedood! Waarom?
De verklaring ligt in de oude godsdienst van de Kelten (de Galliërs): vóór de komst van de Romeinen baden de Kelten niet in gesloten gebouwen; voor hen woonden de goden werkelijk in eeuwenoude bomen en heilige wouden (nemora). De stenen tempel was niet meer dan een mode die de Romeinen hadden meegebracht, maar die oude pijnboom was de religieuze ziel van het dorp!
Let ook op de ontwapenende eerlijkheid van Sulpicius Severus, die de paniek van Martinus’ eigen monniken niet verbergt: ze stonden in de verte te beven en hadden “alle hoop en zelfs hun geloof” verloren. En let op de laatste zin van het hoofdstuk: deze gewoonte van Martinus om precies op de plaats van de oude heiligdommen en heilige bomen een kapel of een klooster op te richten, lag aan de oorsprong van het netwerk van plattelandsparochies in heel Europa!