Isinalin ng makina, kasalukuyang nirerepaso. Malugod na tinatanggap ang mga pagwawasto.
Ang Buhay ni San Martin · Kabanata XIII
Ang hamon ng sagradong pino: Nakagapos sa ilalim ng bumabagsak na puno
Sa isa pang pagkakataon, sa isang nayon kung saan kagigiba lang niya ng isang napakatandang templong pagano, naghahanda si Martin na ipaputol din ang isang malaking puno ng pino na nakatayo sa mismong tabi ng dambana. Pero sa pagkakataong ito, lumabas ang lokal na paring pagano at ang lahat ng naninirahan para pigilan siya. Mahirap mang paniwalaan, ang mga tao ring iyon na, sa kalooban ng Diyos, ay tahimik na nanood habang ginigiba ang templong bato ay ayaw na ayaw pumayag na galawin ang puno.
Matiyagang sinubukan ni Martin na ipaliwanag sa kanila na walang anumang banal sa isang katawan ng kahoy: sambahin na lang sana nila ang tunay na Diyos na pinaglilingkuran niya, dahil kailangang itumba ang punong iyon sapagkat nakatalaga ito sa isang huwad na espiritu. Hanggang sa isa sa mga taga-nayon, na mas mapangahas kaysa sa iba, ang naghagis ng hamon: “Kung ganiyan kalaki ang tiwala mo sa Diyos na sinasabi mong pinaglilingkuran mo, magkasundo tayo: kami mismo ang puputol sa puno, pero tumayo ka sa ilalim nito at saluhin mo ito sa pagbagsak! Kung talagang kasama mo ang Panginoon mo, makakaligtas ka nang buhay!”
Nang hindi man lang kumukurap at puno ng tiwala sa Diyos, tinanggap ni Martin ang kasunduan. Nang marinig ito, agad na pumayag ang lahat ng pagano: para sa kanila, sulit na sulit na mawala ang kanilang sagradong puno kung, bilang kapalit, madudurog nito sa pagbagsak ang lalaking paikot-ikot na nagwawasak ng kanilang mga dambana.
Dahil nakahilig na nang husto sa isang panig ang pino sa paglaki nito, walang sinumang may kahit katiting na alinlangan sa eksaktong lugar na babagsakan nito. Iginapos noon ng mga taga-nayon si Martin at inilagay siya sa mismong puwestong pinili nila, sa tapat na tapat ng hilig ng puno. Pagkatapos ay kinuha nila ang kanilang mga palakol at sila mismo ang nagsimulang pumutol sa pino, puno ng sigla at kasiyahan. Sa buong paligid, dagsa ng tao ang nagtipon para manood mula sa malayo, pigil ang hininga. Unti-unti, nagsimulang umuga at lumagitik ang napakalaking pino, malapit nang bumagsak. Sa malayo, ang mga mongheng kasama ni Martin ay namutla na parang papel: sa matinding takot sa nalalapit na panganib, nawalan sila ng lahat ng pag-asa at maging ng kanilang pananampalataya, kumbinsidong makikita na nilang madudurog si Martin doon hanggang mamatay.
Pero siya ay nanatiling lubos na panatag, ipinaubaya ang sarili sa mga kamay ng Panginoon. At nang lumagitik nang malakas ang puno at sa wakas ay nagsimulang bumuwal nang diretso sa kaniya, dudurugin na siya, itinaas ni Martin ang kaniyang kamay at iginuhit sa hangin ang tanda ng krus. Sa mismong sandaling iyon — na para bang hinampas ito nang harapan ng isang mabangis na bugso ng hangin — umikot pabalik ang pino at bumagsak sa kabilang panig, at muntik pang madaganan ang mga magsasakang pumuwesto sa lugar na inakala nilang pinakaligtas!
Isang napakalakas na sigawan ang agad na umalingawngaw: hindi makapaniwala ang mga pagano sa kakikita lang nila, napaluha sa tuwa ang mga monghe at sabay-sabay na ipinagbunyi ng lahat ang pangalan ni Kristo. Sa araw na iyon ay naging malinaw na nagwagi ang pananampalataya sa lupaing iyon: sa buong pulutong na iyon ay halos walang kahit isang pagano na hindi lumapit at humiling kay Martin na ipatong sa kaniya ang mga kamay nito para maging katekumeno siya, iniiwan ang mga lumang paniniwala para sumunod sa Panginoong Jesus. Ang totoo, bago dumating doon si Martin, halos walang Kristiyano sa rehiyong iyon; pero napakalaki ng epekto ng kaniyang mga himala at halimbawa kaya ngayon ay wala nang nayon doon na walang mga simbahang puno ng tao o mga monasteryo. Dahil tuwing gumigiba siya ng dambanang pagano, sinisikap ni Martin na magtayo agad ng simbahan o maliit na monasteryo sa mismong lugar na iyon.
Napansin mo ba ang isang kawili-wiling detalye sa mismong simula ng kabanatang ito? Hinayaan ng mga tao ng nayon na gibain ang templong bato nang walang reaksiyon, pero nang gustuhin ni Martin na putulin ang puno ng pino ay muntik na nila siyang patayin! Bakit?
Ang paliwanag ay nasa sinaunang relihiyon ng mga Celta (ang mga Galo): bago dumating ang mga Romano, hindi nananalangin ang mga Celta sa loob ng mga saradong gusali; para sa kanila, ang tunay na tahanan ng mga diyos ay nasa mga punong daan-daang taon na at sa mga sagradong kakahuyan (nemora). Ang templong bato ay isa lang usong dala ng mga Romano, pero ang matandang pinong iyon ang kaluluwang panrelihiyon ng nayon!
Pansinin mo rin ang nakakaantig na katapatan ni Sulpicio Severo, na hindi itinatago ang takot ng mismong mga monghe ni Martin, na nanginginig sa malayo, matapos mawalan ng “lahat ng pag-asa at maging ng kanilang pananampalataya”. At pansinin mo ang huling pangungusap ng kabanata: ang ugaling ito ni Martin na magtayo ng kapilya o monasteryo sa mismong kinatatayuan ng mga lumang dambana at sagradong puno ang pinagmulan ng network ng mga parokya sa kanayunan sa buong Europa!