Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.

Het leven van Sint-Maarten · Inleiding

Openingswoord van de verteller: de man achter de legende

In een groot deel van Europa hoeft het maar 11 november te worden of de naam Sint-Maarten duikt weer op in het dagelijks gesprek, en met hem de geur van gepofte kastanjes, de nieuwe wijn, de lampionoptochten en die zachte, zonnige dagen buiten het seizoen die zoveel volken de “sint-maartenszomer” noemen. Bijna iedereen kent het beeld van de jonge Romeinse soldaat te paard die op een ijskoude winterdag zijn mantel met zijn zwaard in tweeën sneed om er een bedelaar in te wikkelen die rilde van de kou.

Wat maar weinig mensen weten, is dat de heilige Martinus van Tours (ca. 316/336 – 397 n.Chr.) geen vage figuur uit een middeleeuwse legende is. Integendeel: hij is een van de best gedocumenteerde persoonlijkheden van het late Romeinse Rijk. Zijn biografie – Het leven van Sint-Maarten (De vita beati Martini) – werd geschreven toen hij nog leefde, door een man die hem persoonlijk kende, bij hem aan tafel at en lange gesprekken met hem voerde: Sulpicius Severus.

Sulpicius Severus (ca. 363 – ca. 425) was een briljant advocaat, een vermaard redenaar en een aristocraat uit Aquitanië, in het zuidwesten van het huidige Frankrijk. Toen hij rond 396 besloot dit boek te schrijven, maakte het West-Romeinse Rijk een diepgaande verandering door. Het christendom was geen vervolgde godsdienst meer en was het officiële geloof van de keizers geworden; in de steden kwamen er steeds meer invloedrijke bisschoppen, in zijde gekleed en gewend om aan het hof te dineren, terwijl de plattelandsbevolking in de dorpen (pagi) heilige bomen en de oude Keltisch-Romeinse goden bleef vereren.

Historische kaart: de wereld van Sint-Maarten in de vierde eeuw – van zijn geboorteplaats Sabaria (Pannonië) en zijn jeugd als soldaat in Ticinum, Amiens en Worms tot de kloosters van Ligugé en Marmoutier en het bisdom Tours.

Midden in die veranderende wereld was Martinus voor de elite een regelrecht schandaal: een voormalig officier van de keizerlijke garde die weigerde te vechten, oog in oog met de latere keizer Julianus; die door het volk met een list werd meegevoerd om bisschop van Tours te worden, maar er nooit mee instemde in een bisschoppelijk paleis te wonen en de voorkeur gaf aan een houten hut en een ruwe tuniek van kameelhaar. Hij was een man die melaatsen kuste bij de poorten van Parijs, in Trier keizers trotseerde, bedriegers ontmaskerde en zelfs de strengste theologen schokte door te zeggen dat God ook de Duivel zelf zou vergeven als die in staat was berouw te tonen.

In deze uitgave is de volledige tekst van Sulpicius Severus herschreven in helder, natuurlijk, hedendaags Nederlands, waarbij elke episode en elk detail van het Latijnse origineel trouw bewaard is gebleven. Aan het einde van elk hoofdstuk schuif ik als verteller bij je aan om uitleg te geven over Romeinse militaire gebruiken, de geografie van die tijd, de politieke achtergrond en de cultuur van de vierde eeuw – details die voor de lezers in Sulpicius’ tijd vanzelfsprekend waren, maar die ons nu enorm helpen om de buitengewone kracht van dit verhaal te begrijpen.