Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk IX
De “ontvoering” om hem bisschop van Tours te maken en de vernedering van bisschop Defensor
Omstreeks die tijd begonnen de gelovigen van de Kerk van Tours Martinus als hun bisschop te willen. Omdat ze wisten dat het allesbehalve makkelijk zou zijn hem uit zijn klooster te krijgen, bedacht een inwoner van Tours, een zekere Ruricius, een list: hij deed alsof zijn vrouw op sterven lag en smeekte, terwijl hij zich aan de voeten van Martinus op zijn knieën wierp, zo dringend dat hij hem overhaalde met hem mee te gaan. Langs de weg stonden volgens afspraak al verschillende groepen stadsbewoners opgesteld; ze omsingelden hem onderweg en brachten hem, bijna onder bewaking, naar Tours.
Daar wachtte hem een indrukwekkende menigte op, niet alleen uit Tours maar ook uit de naburige steden gekomen om over de keuze van de nieuwe bisschop te stemmen. Onder het volk bestonden geen twee meningen: iedereen wilde hetzelfde en zei als uit één mond dat niemand het meer verdiende bisschop te zijn dan Martinus, en dat het bisdom gelukkig zou zijn met zo’n man aan het hoofd. Er was echter een kleine groep tegen – onder wie enkele van de bisschoppen die voor de wijdingsplechtigheid naar de stad waren ontboden – die de keuze koste wat het kost probeerde te verhinderen. Ze zeiden openlijk dat Martinus maar een figuur zonder aanzien was, dat hij er niet uitzag als een bisschop, dat hij er slecht gekleed bij liep, met vuile kleren en ongekamde haren. Maar het volk, met veel meer gezond verstand dan zij, lachte om de koppigheid van die prelaten, die met hun pogingen zo’n bewonderenswaardig man te kleineren alleen maar zijn lof zongen. Uiteindelijk hadden ze geen andere keus dan hem te wijden, voortgedreven door de wil van het volk en door de plannen van God.
Naar verluidt was onder de aanwezige bisschoppen degene die zich het felst tegen Martinus verzette een man die uitgerekend Defensor heette – en diezelfde dag werd hij publiekelijk vernederd door wat iedereen als een profetisch teken zag. Het geval wilde dat de lector die bij de plechtigheid uit de Schrift moest voorlezen zich niet door de menigte heen kon dringen en buiten vast was komen te zitten. Terwijl de priesters bij het altaar stonden te wachten, van hun stuk gebracht en zonder te weten wat ze moesten doen, pakte een van de aanwezigen het psalmenboek, sloeg het op een willekeurige plek open en begon het eerste vers waarop zijn oog viel hardop voor te lezen. En de psalm zei dit: “Uit de mond van kinderen en zuigelingen hebt U volmaakte lof bereid tegen uw tegenstanders, om de vijand en de verdediger te verslaan.”
Nauwelijks hadden deze woorden in de kerk geklonken of het hele volk barstte uit in een geweldig gejuich, en de tegenstanders stonden volledig ontwapend en met schaamte overladen. Niemand twijfelde eraan dat die psalm door de wil van God was opgeslagen, zodat bisschop Defensor ter plekke de veroordeling van zijn intrige zou horen: door de stem van eenvoudige mensen werd Gods lof in Martinus bevestigd en tegelijk viel het masker van de tegenstander af.
Het is 4 juli 371, de dag waarop Martinus tot bisschop van Tours (Caesarodunum Turonum) werd gewijd. Deze episode geeft een perfect beeld van drie heel levendige kanten van de Kerk in de vierde eeuw:
1. Hoe een bisschop werd gekozen: In de oudheid werden bisschoppen niet op afstand door Rome benoemd; ze werden rechtstreeks, in een openbare vergadering, gekozen door de christenen van de stad (ad suffragia ferenda), samen met de plaatselijke priesters en de bisschoppen van de naburige bisdommen. Als een monnik die bij het volk zeer geliefd was het ambt niet wilde aanvaarden, namen de inwoners soms hun toevlucht tot een “vriendschappelijke ontvoering” – precies zoals Ruricius deed!
2. De botsing tussen de verfijnde bisschoppen en de onverzorgde monnik: Waarom haalden de andere bisschoppen hun neus op voor de versleten kleren en het lange, slordige haar van Martinus? Omdat het bisschopsambt van een Romeinse stad in de tweede helft van de vierde eeuw al een positie met groot maatschappelijk aanzien was, die vooral werd bekleed door voormalige senatoren, hoge ambtenaren en grootgrondbezitters, gewend aan smetteloze tunieken en de goede manieren van de aristocratie. De verschijning van een arme kluizenaar, met ongeknipte baard en haren, druiste in tegen alle etiquetteregels van die groep.
3. Het explosieve toeval van Psalm 8:3: Waarom sloeg die lezing in als een bom? In de huidige Bijbelvertalingen luidt het vers “om vijand en wreker te bedwingen”. Maar in de Vetus Latina – de oude Latijnse vertaling die in de tijd van Martinus in Gallië werd gebruikt – was het woord voor “wreker” letterlijk defensorem (“ut destruas inimicum et defensorem”)! Omdat de leider van het verzet tegen Martinus Defensor heette, klonk het voor iedereen als een rechtstreeks antwoord van God, met naam en toenaam, toen iemand op goed geluk voorlas: “om de vijand en de Defensor te verslaan”!