Isinalin ng makina, kasalukuyang nirerepaso. Malugod na tinatanggap ang mga pagwawasto.
Ang Buhay ni San Martin · Kabanata III
Ang balabal na hinati sa dalawa sa mga pintuang-lungsod ng Amiens at ang pangitain kay Kristo
Minsan, sa panahong wala na siyang dala kundi ang kaniyang mga sandata at isang simpleng balabal na militar, sa gitna ng taglamig na higit na malupit kaysa karaniwan — sa ginaw na napakatindi kaya maraming tao ang namamatay sa lamig sa mga lansangan — nasalubong ni Martin ang isang dukhang lalaki, hubad na hubad, sa mga pintuang-lungsod ng Amiens. Nagmamakaawa ang pulubi sa mga dumaraan na kahabagan siya, pero nagpapatuloy lang sa paglakad ang lahat nang hindi man lang siya pinapansin. Agad na naunawaan ng binatang iyon na puno ng pananampalataya na, kung wala nang ibang sasaklolo sa kawawang iyon, ipinaubaya siya ng Diyos sa kaniyang pangangalaga.
Pero ano ang magagawa niya? Wala na siyang iba kundi ang balabal na militar na suot niya, dahil naipamigay na niya ang lahat ng iba pa sa ibang nangangailangan. Kaya hinugot niya ang espadang nakasukbit sa kaniyang baywang, hinati nang eksakto sa gitna ang balabal, ibinigay ang kalahati sa dukha at ibinalik sa kaniyang balikat ang natirang piraso. Sa paligid niya, ang ilan sa mga nanonood sa tagpo ay humagalpak ng tawa, dahil katawa-tawa para sa kanila ang hitsura ng isang sundalong putol ang kalahati ng balabal; pero ang marami pang iba, na may higit na konsiyensiya, ay labis na nahiya dahil wala silang ginawang ganoon, gayong sobra-sobra ang kakayahan nilang damitan ang lalaking iyon nang hindi sila mismo giniginaw.
Kinagabihan, pagkatapos niyang makatulog, nakita ni Martin si Kristo sa panaginip, suot ang mismong kalahati ng balabal na ibinigay niya sa pulubi. Naramdaman niyang hinihiling sa kaniya na tingnang mabuti ang Panginoon at kilalanin ang kasuotang ipinamigay niya. Pagkatapos na pagkatapos, narinig niyang sinabi ni Jesus sa malinaw na tinig sa napakaraming anghel sa paligid niya: “Si Martin, na katekumeno pa lang, ang nagdamit sa akin ng balabal na ito!”
Tapat sa mga salitang Siya mismo ang bumigkas sa Ebanghelyo — “Nang gawin ninyo ito sa pinakahamak sa mga kapatid kong ito, sa akin ninyo ito ginawa” — ipinakikita ng Panginoon sa ganitong paraan na Siya mismo ang binalot sa katauhan ng dukhang iyon; at, para patunayan ang halaga ng ginawang iyon, pinili Niyang magpakita na suot ang mismong piraso ng tela na tinanggap ng pulubi. Sa kabila ng pangitaing ito, hindi napuno ng kayabangan si Martin. Kabaligtaran pa nga: dahil nakilala niya sa lahat ng ito ang kabutihan ng Diyos, pagtuntong na pagtuntong niya ng labingwalong taon ay nagmadali siyang magpabinyag. Gayunman, hindi siya agad umalis sa hukbo, dahil bumigay siya sa mapilit na pakiusap ng kaniyang tribuno, na malapit niyang kaibigan at kasama sa tolda; sapagkat ipinangako sa kaniya ng komandanteng ito na, pagkatapos na pagkatapos ng sarili nitong termino ng paglilingkod-militar, iiwan din nito ang makamundong buhay. Dahil pinanghawakan niya ang pangakong iyon, nanatili si Martin sa hukbo nang halos dalawang taon pa pagkatapos ng kaniyang binyag, bagaman noon ay sundalo na lang siya sa pangalan.
Kababasa lang natin ng pinakatanyag na pangyayari sa buhay ni San Martin, na naganap sa mga pintuang-lungsod ng Samarobriva Ambianorum — ang kasalukuyang lungsod ng Amiens, sa hilagang Pransiya — sa isang napakalamig na taglamig noong dekada 330 o 350. Tatlong kawili-wiling bagay ang lalo pang nagbibigay-buhay sa tagpong ito:
1. Bakit hinati ni Martin ang balabal sa halip na ibigay ang kabuuan nito? Sa guwardiya ng emperador na Romano, ang puti o eskarlatang balabal na militar (chlamys, na kadalasang sinasapinan ng balat ng tupa kapag taglamig) ay bahagi ng opisyal na uniporme: ang kalahati ay pag-aari ng Estadong Romano at ang isa pang kalahati ay binabayaran ng sundalo. Kapag humarap ang isang sundalo sa parada nang walang anumang balabal, pinarurusahan siya dahil sa pagkawala ng kagamitan! Sa paghati rito gamit ang kaniyang espada, ipinamigay ni Martin ang lahat ng sa kaniya at itinira ang bahaging obligado — at naging katawa-tawa ang hitsura niya (truncatus habitu) kaya nagtawanan ang mga dumaraan.
2. Kung paano pinagmulan ng mga salitang “kapilya” at “kapelyan” ang kalahating balabal ni Martin: Pagkaraan ng ilang siglo, ang kalahating balabal na ito ni San Martin (na tinatawag sa huling Latin na cappa, “maliit na balabal”) ang naging pinakamahalagang relikya ng mga haring Franco, na dinadala pa nga nila sa labanan. Ang maliit na dambana kung saan nila itinatago ang cappa ni San Martin ay tinawag na capella (“ang lugar ng maliit na balabal”), at ang mga paring inatasang mag-ingat dito ay ang mga capellani. Iyan ang tuwirang pinagmulan ng mga salitang kapilya at kapelyan, na dumating sa atin sa pamamagitan ng Espanyol!
3. At ang “Tag-init ni San Martin”? Gaya ng makikita mo sa orihinal na teksto ni Sulpicio Severo, noong ikaapat na siglo ay wala pang alamat tungkol sa araw na sumisilip sa mga ulap sa sandaling iyon. Lumitaw ang tradisyong-bayang iyon pagkaraan ng ilang siglo, nang ang pista ng libing ni San Martin (tuwing ika-11 ng Nobyembre) ay tumapat sa karaniwang lagay ng panahon sa kalagitnaan ng Nobyembre sa Europa — sunod-sunod na araw ng mainit na sikat ng araw at maaliwalas na langit bago ang taglamig — at pinag-isa magpakailanman ang init ng kalooban sa pagbibigay ng balabal at ang araw ng taglagas.